Czytanie wierszy Wisławy Szymborskiej

We wtorek 16 października odbył się w naszej szkole dwugodzinny wykład na temat twórczości Wisławy Szymborskiej. Rozpoczął on serię „Lekcji czytania” organizowanych przez „Tygodnik Powszechny”. Mają one na celu przybliżyć nam klucz według którego będziemy mogli zagłębić się w literaturę. Wydarzenie to prowadził pan Wojciech Bonowicz, poeta i dziennikarz. Zastanawiacie się pewnie po co to wszystko…

Akt spotkania ze sztuką jest bardzo ważnym elementem rozwoju człowieka. Na etapie licealnym jest on potrzebny – zarówno ze względu na maturę z języka polskiego, jak i nasz młody wiek. Nasza wyobraźnia dopiero nabiera kształtów. Poezja nakierowuje nas na konkretne ścieżki, każdego z nas na inne, indywidualne, którymi powinniśmy podążać aby w przyszłości potrafić określić siebie, to kim jesteśmy. Literatura tego typu nie jest tą po którą ludzie sięgają najczęściej. Wielu młodych uważa wiersze za nudne i zbędne. Wczytywanie się w ich ukryty sens jest dla nich zbyteczne. Grupa kilkudziesięciu uczniów naszego liceum jednak tak nie twierdzi. Nasi koledzy i koleżanki byli aktywni, wyrażali swoje zdanie i opinie, niejednokrotnie sprzeczne z tym co sugerował pan Bonowicz.

Całe spotkanie przebiegło w bardzo miłej atmosferze. Skupiono się na omówieniu czterech wierszy Szymborskiej z ostatniego napisanego przez nią tomiku, który nosi tytuł „Wystarczy”. Sama nazwa tego dzieła nasuwa pewne wnioski. Od ich sformułowania właśnie  zaczął pan Bonowicz. Uczniowie pomysłów mieli wiele. Definiowali „Wystarczy” jako słowo samo w sobie, następnie doszukiwali się ukrytego znaczenia w związku z faktami z życia poetki. Gdy już ustalono wspólną interpretację prowadzący zasugerował przejście do pierwszego utworu.

„Ktoś kogo obserwuję od pewnego czasu” opowiada o znaczeniu nawet najmniejszych jednostek. Zwykły śmieciarz o którym pisze autorka jest kimś ważnym. Sprząta bałagan stworzony przez resztę ludzi. Przy okazji tego wiersza został poruszony problem indywidualizmu. Następnie pan Bonowicz zapytał uczniów czy nie dostrzegają w tym utworze żadnych sprzeczności. Okazało się, że zestawienie różańca i prezerwatywy nie wywołuje wśród uczniów  poruszenia. Twórczość Wisławy Szymborskiej charakteryzuje się pisaniem niby bezpośrednio, a jednak nie do końca (przykład wspomnianego wcześniej śmieciarza).

Następnym omawianym wierszem był wiersz pt. „Mapa”. Przy tym utworze rozmyślania i pomysły uczniów były jeszcze ciekawsze . Na pierwszy rzut oka – mapa jako przedstawienie świata. Wczytując się parokrotnie w wersy utworu pan Bonowicz wspominał o tym, że mapy nie odzwierciedlają ludzkich problemów, klęsk, tragedii. Jeden z uczniów stwierdził, że przedstawiają one wyidealizowany obraz świata. Mapa w pewien sposób chroni nas, „olewa rzeczywistość”. Ludzie wyrabiają sobie opinie na podstawie tego co widzą, mapa pokazuje stałe, lecz lepsze elementy świata, których człowiek jest tylko mikroskopijną częścią, jesteśmy jak ziarnko piasku na pustyni. Żywimy się wyobrażeniami, nie zawsze prawdziwymi.

Po omówieniu drugiego wiersza, prowadzący wspomniał o tym, że układy słów używane w życiu codziennym nie zawsze pozwalają opisać nam rzeczy i sytuacje w sposób jaki byśmy chcieli. To właśnie jest jedna z przyczyn powstania poezji, niedosłownego sposobu opisywania świata.

Idąc dalej grupa zajęła się interpretacją wierszy „Dłoń” oraz „Są tacy którzy”. W pierwszym z nich zestawione ze sobą po raz kolejny zostają dwie sprzeczności. „Chatka Puchatka” i „Mein Kampf”. Są to dwa dzieła napisane ręką ludzką, dłonią autorów. Autorka chce nam przez to uświadomić, że dłoń to tylko narzędzie, a każdy z nas sam zdecyduje co nim stworzy. W utworze „Są tacy którzy”  Wisława Szymborska chce zdystansować nas do ludzi, którzy są zbyt pewni siebie, którzy żyją bez wątpliwości. Do osób, które myślą tylko minimalnie.

Podsumowując cały wykład przebiegł w bardzo miłej atmosferze. Mam nadzieję, że dzięki „Lekcjom czytania” uda się zachęcić chociaż jakąś część uczniów do czytania poezji nie tylko pod przymusem, na lekcjach języka polskiego.

ZDJĘCIA

Magda Ryfa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *